HODOMICZE


  Położone nad rzeką Styr Hodomicze by­ły pierwotnie własnością Chreptowiczów[1]. W 1648 r. przeszły w posiadanie kniazia Stefa­na Czetwertyńskiego. We władaniu jego, a na­stępnie jego potomków pozostawały około 250 lat. Stały się więc z czasem jednym z najstar­szych gniazd rodzinnych. Ostatnim z rodu w linii męskiej niepodzielnym właścicielem Hodomicz, obejmujących w drugiej połowie XIX w. obszar 1840 dziesięcin, był ks. Dymitr Światopełk Czetwertyński (1777-1859), bliski współpracownik w dziele rozbudowy szkolnic­twa polskiego na Wołyniu Tadeusza Czackiego, żonaty z Zofią ze Śliźniów (zm. w 1859 r.). Mieszkał on na przemian w Hodomiczach, Krzemiańcu lub w Medwedówce pod Zasławiem, którą „ogrodem i oranżerią ozdobił”[2]. Po śmierci ks. Dymitra Hodomicze odziedzi­czyły jego córki: Eleonora, zamężna za Win­centym hr. Tyszkiewiczem (zm. w 1867 r.) oraz Karolina, żona ks. Konstantego Czetwer­tyńskiego (1792-1871). Ich potomkowie sprzedali Hodomicze Rosjaninowi Niestrojewowi. Do pierwszej wojny światowej przetrwał w Hodomiczach pochodzący prawdopodobnie z XVII w. drewniany zapewne dwór, znany tylko z wykonanej ok. 1915 r. niezbyt dokład­nej w szczegółach widokówki. Wynika z niej, iż dwór ów był parterowy, z pewnością o rzu­cie prostokąta, z alkierzami w narożach. Przy trzech środkowych osiach występował ganek o sześciu kolumnach z jońskimi kapitelami. Dźwigały one gładki trójkątny szczyt. Budy­nek ten nakrywał bardzo wysoki, gładki dach czterospadowy z niewielkimi półokrągłymi lukarnami. Jak wynika z tejże ilustracji, dwór hodomicki otaczał równie jak on stary park o zróżnicowanym drzewostanie, z wielkim ga­zonem założonym przed frontem domu.


[1] Słownik geograficzny, t. 15, Warszawa 1900, s. 564.
[2] W. Czetwertyński, Na wozie i pod wozem, Po­znań [przed 1939], s. 87; 
Polski słownik biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 360; Heleniusz [E. Iwanowski], op. cit., s. 207.